TERRA DE CELANOVA

Esta comarca, tantas veces cantada por Curros, Celso Emilio e Ferrín, comprende a metade inferior do curso do Arnoia, dos seus afluentes Sorga e Tuno e parte do val do Deva, cunha rexión ribeireña do Miño. As montañas do linde setentrional son as que limitan pola dereita do val do Arnoia ao que verten as súas augas os ríos Mundín e Vilar de Vacas, únicos dalgunha importancia por esta marxe. Na súa entrada na comarca, desembocaduraa cunca do Arnoia ensánchase considerablemente para volver estrangularse na súa desemboca­dura polo avance dos dous arcos montañosos do Coto de meridional polo N e dos montes de Cortegada polo S. No borde me­ridional está limitada polos montes San Cibrán de Monte Calvo, Cexo, Penegache, Silva Escura e Cortegada.

O río numerosos, que rega o val de Celanova, nace nos montes de Vieiro. Está atravesado por nu­merosos pontillóns e polas pontes de Ribeiro e Pedriña; recibe

Numerosos regueiros. Posúeboas bo­as, tremas e "peixes".

Derivacións dos montes de Coxo cara o N, que domina polo O a Celanova e a Vilanova dos Infames, separan o val do Sorga río Tuno. Son pequenas alturas, pero accidentadas. O Tuño nace nos montes de Cexo, en dous brazos que se reúnen máis abaixo de Milmanda. Ao O do Tuño, a serra de Silva Escura, non moi elevada, en conexión co Penegache e o Leboreíro separa as cuncas do Tuño e do Deva, servindo de lími­te a Quíntela de Leirado con Pontedeva e Cortegada.

O rio Deva nace en Bangueses (Verea), recibe o Górgua e de­semboca no Miño en Valongo.

Como podemos observar é unha comarca atravesada por ríos e regatos, o que propicia a existencia de fermosas paraxes

nas súas beiras, atravesada por numerosos montes.